ياقوت الحموي ( مترجم : منزوى )

شناسنامه كتاب 10

معجم البلدان ( فارسى )

عبد الحسين رشتى در ايام تحصيل و تلمذ در سال 1364 ق نائل به دريافت « اجازهء روايت » نيز شدند . اجازهء روايتى منزوى را آقا ميرزا حسن بجنوردى « 1 » ( 1316 - 1390 ق ) در سال 1324 خورشيدى به تاريخ دوم مرداد همان سال ، تأييد و تثبيت كردند . منزوى بخشهايى از كفاية الاصول آخوند خراسانى را هم نزد حسن بجنوردى آموخت . ولى استاد مسلم وى در تعليم كفاية الاصول ، ميرزا باقر زنجانى « 2 » ( 1312 - 1374 ق ) بود . وى همچنين قوانين الاصول و فصول را هم نزد ميرزا باقر زنجانى فرا گرفت و ميرزا باقر هم اجازهء روايت وى را تأييد و امضاء نمود . اجازهء روايت منزوى بعدها از سوى قونسولگرى ايران در بغداد نيز رسما تأييد گرديد . منزوى از طرف حاج شيخ موسى خوانسارى ( متوفى 1363 ه - ق . ) در 26 رجب 1363 ق ، و ميرزا محمد تهرانى عسكرى « 3 » هم اجازه نقل دريافت كرد . وى در دوران اقامت نجف در تصحيح و چاپ سه مجلد از كتاب الذريعة در سالهاى 1350 ق ( 1936 م ) تا سال 1357 ق با پدرشان همكارى و مشاركت داشت . در جريان جنگ بين الملل دوم شيخ آقا بزرگ ، وى و برادرانش احمد و محمد رضا را به سال 1321 همراه با قسمتى از دايرة المعارف الذريعة جهت چاپ و نشر آن ، به تهران گسيل مىدارد . منزوى در تهران با كمك سيد نصر الله تقوى و سيد محمد مشكوة به چاپ ذريعه آغاز كرد . در ايام سكونت تهران وى موفق به اخذ ديپلم شد و سپس در رشتهء معقول از دانشكدهء معقول و منقول ( الهيات ) در سال 1326 خ مدرك ليسانس گرفت . منزوى به سال 1327 خورشيدى رسما به استخدام وزارت فرهنگ آن زمان درآمد . وى توانست در سال 1329 خ در رشتهء دبيرى از دانشسراى عالى ليسانس بگيرد و يك سال بعد هم ( سال 1330 خ ) موفق گرديد كه در رشتهء قضائى وارد دانشكدهء حقوق دانشگاه تهران شود . منزوى به سال 1327 خ دورهء دكتراى خود را در رشتهء معقول از دانشكدهء الهيات به پايان رساند . در سال 1345 خ به بيروت رفت ، و در سال 1351 خ ( جولاى 1972 م ) موفق به اخذ درجهء دكترا در رشتهء ادبيات عرب ( گرايش فلسفهء اسلامى ) از دانشگاه سنت ژوزف بيروت شد . منزوى از سال 1325 خ تا 1327 خ دبير پيمانى دبيرستانهاى معقول و منقول آن زمان ( مدرسه‌هاى رضائيه و محمديه در تهران ) بود و در مهر ماه 1327 خ دبير رسمى وزارت فرهنگ شد . از بهمن 1327 خ ضمن تدريس در دبيرستانها مأمور همكارى با مرحوم على اكبر دهخدا در مؤسسهء لغت نامه گرديد و تا در گذشت دهخدا ( سال 1334 خ ) اين همكارى ادامه داشت و پس از آن نيز اين همكارى علمى و فرهنگى با مرحوم دكتر محمد معين تا شهريور 1345 خ ادامه پيدا كرد . وى در مؤسسهء لغت نامهء دهخدا عضو اصلى « هيئت مديره مقابله » بود . در سال 1338 خ ، خدمت رسمى وى از وزارت فرهنگ به دانشگاه تهران انتقال يافت و در دانشكدهء حقوق به عنوان دبير راهنماى پايان نامه‌ها مشغول به كار شد و در همان زمان در دانشكدهء ادبيات و علوم انسانى تدريس مىنمود ، آخرين سال تدريس وى در دانشكدهء ادبيات در سال‌هاى 1344 - 1345 خ در دورهء كارشناسى ارشد ( فوق ليسانس ) به جاى دكتر معين انجام گرفت . منزوى زندگى پرفراز و نشيبى داشته و لذا از سال 1345 تا 1355 خ به صورت تبعيد اختيارى در بيروت به سر مىبرد و اين دوران على رغم دورى از وطن پيامدهاى مثبتى براى وى در برداشت . منزوى در بيروت چند اثر خودش را به چاپ رسانيد و علاوه بر اينها در دانشگاه سنت ژوزف نيز به تحصيل ادبيات عرب پرداخت و موفق شد در رشتهء فلسفهء اسلامى نيز دكترا بگيرد . در بيروت پس از اخذ درجهء دكترا پايان نامهء خود را تحت عنوان « ابن كمونه و فلسفة فى النبوة » ( 513 صفحهء رحلى ) در سال 1972 م به صورت پلى كپى تكثير كرد . وى از سال 1355 خ به ايران بازگشت و علاوه بر تدريس در دانشكدهء ادبيات دانشگاه تهران ، مشغول چاپ و نشر آثار و تأليفات خود گرديد .

--> ( 1 ) . همان ، ج 1 ، ص 385 . ( 2 ) . همان ، ص 266 . ( 3 ) . اجازهء دريافتى از طرف ميرزا محمد تهرانى در مقدمهء بحار الانوار مجلسى ( ج 102 : ص 186 ، شمارهء 107 چاپ جديد حروفى در تهران - بيروت ) نيز ياد شده است .